طلای ثامن
نوشته‌های تازه
ما را دنبال کنید
تلگرام

استخر خاکی جزو مرسوم‌ترین استخر ذخیره آب می‌باشد. از این نوع استخر برای جمع‌آوری حقابه چاه، قنات و چشمه یا رودخانه و نیز ذخیره آب‌های حاصل از بارندگی در فصل پاییز و زمستان به جهت استفاده در فصل آبیاری برای انجام عملیات‌های آبیاری تحت فشار (قطره‌ای و بارانی و …) استفاده می‌شود.

در گذشته برای عایق کردن این نوع استخرها از روش‌های متداولی مانند کاه‌گل نمودن کف و دیوارها، سیمان، سنگ و سیمان، دوغاب، آجر و روش‌های مختلف دیگر جهت جلوگیری از نفوذ آب به زمین و هدر رفت آب استفاده شده است.

اما این پوشش‌ها فقط مقدار کمی از هدر رفت آب جلوگیری می‌کنند و همچنین برخی از این پوشش‌ها (سنگ، بتن، سیمان) هزینه بسیار بالایی برای کشاورز و یا… نیز دارد. و این پوشش‌ها به تعمیر و نگهداری زیادی احتیاج دارد و تحت شرایط سخت محیطی دچار خسارت‌های زیان آوری می‌شوند.

  • ژئوممبران چیست:

  • نوعی پوشش پلیمری است که برای عایق‌بندی استخرهای خاکی وسیمانی و مخازن ذخیره آب و مواد شیمیایی استفاده می‌گردد. ورق ژئوممبران به طور معمول از جنس پلی‌اتیلن (PE) یا پی‌وی‌سی (PVC) تولید شده و از عمر مفید نسبتاً طولانی برخوردار است. عایق‌بندی ژئوممبران‌ها بالا بوده به طوری که می‌توان گفت تقریباً نفوذناپذیر هستند

ژئوممبران
ژئوممبران

از ورق ژئوممبران برای پوشش انواع استخرهای خاکی و یا حتی سیمانی ذخیره آب کشاورزی، استخر دامداری و مرغداری و یا استخر پرورش ماهی استفاده می‌شود. از مزایای ورق ژئوممبران برای استخر آب می‌توان موارد زیر را بر شمرد:

  • کاهش هزینه اجرای استخر ژئوممبران نسبت به استخرهای سنگی، آجری و یا سیمانی

کاهش زمان پوشش‌دهی استخر با ورق ژئوممبران نسبت به استخرهای سیمانی و …

نفوذ ناپذیری و عایق‌بندی بسیار بالای ورق ژئوممبران (تقریباً نفوذ ناپذیر)

مقاومت بسیار بالای ورق ژئوممبران در برابر عوامل محیطی (مانند نور آفتاب، یخ زدگی و …) و بیولوژیکی (خزه و جلبک)

مراحل احداث استخر آب کشاورزی با ورق ژئوممبران

ساخت استخرهای ژئوممبران همانند سایر استخرهای ذخیره آب است برای ورق ژئوممبران استخر خاکی مناسب است ممکن در برخی از مناطق خاک سست یا دارای سنگ‌ریزه باشد که نیاز به زیرسازی استخر وجود داشته باشد که به‌طورکلی مراحل به عبارت ذیل است:

  1. نقشه‌برداری و طرح اولیه

  2. پیاده‌سازی ابعاد موردنظر بر روی زمین به‌وسیله گچ‌ریزی

  3. عملیات خاک‌برداری یا خاک‌ریزی

  4. بسترسازی برای استخر

  5. لوله‌گذاری برای ورودی و خروجی سرریز استخر

  6. محاسبه مقدار ورق موردنیاز و خرید آن

  7. نصب و آب‌بندی کامل

  8. فنس‌کشی در اطراف استخر برای ایمنی (افراد و حیوانات)

  9. آب‌گیری و کنترل نهایی استخر


نقشه‌برداری و طرح اولیه

در اولین مرحله بازدید از منطقه، نقشه‌برداری دقیق برای پیدا کردن محل مناسب برای احداث استخر می‌باشد. این اطلاعات اهمیت بسیار بالایی دارد زیرا محل استخر و محاسبات حجم و شکل و ابعاد، نوع ساختار خاک و  برآورد هزینه استخر  با استفاده از این اطلاعات امکان‌پذیر می‌باشد. این اطلاعات از این قبیل می‌باشند:

  1. منابع تأمین آب (چشمه. قنات، چاه) و میزان مسافت آن تا محل احداث استخر

  2. طریقه انتقال آب از منابع آب تا استخر (پمپاژ، کانال و…)

  3. طریقه انتقال آب از استخر تا محل مورداستفاده (کشاورزی، دامداری، مرغداری و…)

  4. بررسی کیفیت آب (ph آب و..)

  5. دبی ورودی آب به استخر

  6. مقدار زمان آب ورودی به استخر (۳۶ ساعت؛ ۴۸ ساعت و …)

  7. مشخص کردن بافت و ساختمان خاک محل احداث استخر

توضیح اینکه ممکن است در برخی مناطق بسته به نظر کارشناس فنی مربوط نیازی به نقشه برداری نباشد که در بازدید اولیه مشخص می‌شود.


طراحی استخر ژئوممبران

توضیح اینکه ممکن است در برخی مناطق بسته به نظر کارشناس فنی مربوط نیازی به نقشه‌برداری نباشد که در بازدید اولیه مشخص می‌شود.

  • مشخص کردن محل احداث استخر

    • با توجه به منبع تأمین آب استخر و فاصله آن و شیب زمین و روش انتقال آب به استخر و طریقه خروج آن می‌توان محل احداث استخر را مشخص نمود. این کار برای کاهش هزینه‌ها و سهولت در اجرا نیز انجام می‌گرد.

  • تعیین حجم استخر

    • با به‌دست آوردن دبی ورودی آب به استخر و مدت‌زمان آب، حجم کل آب که می‌توان ذخیره کرد محاسبه می‌گردد و با توجه به در نظر گرفتم کمی حجم اضافه، حجم استخر را محاسبه می‌نماییم.

  • تعیین شکل و ابعاد استخر

    • یکی از ویژگی‌های در استفاده از ورق‌های ژئوممبران عدم محدودیت در اندازه و شکل استخرها می‌باشد. یعنی استخر در هر مکان وبه هر شکل ظاهری که احداث شده باشد می‌توان به‌راحتی توسط ورق ژئوممبران آن را پوشاند و عایق‌بندی کرد این پوشش هم می‌تواند در استخرهای خاکریزی و هم در استخرهای خاک‌برداری و گود انجام شود و هیچ‌گونه محدودیتی ندارد.

با توجه به این‌که برای احداث استخر ژئوممبران نیازی به زیرسازی خاصی نمی‌باشد برای جلوگیری از ریزش دیواره بایستی به آن شیب داد که این شیب معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ درجه است (سینه مرغی)  که این شیب بسته به محل متغیر است.


پیاده‌کردن ابعاد استخر آب ژئوممبران

اولین قدم در مرحله اجرای استخر ژئوممبران پیاده‌سازی نقشه به روی زمین است. پس از تعیین شکل و ابعاد استخر ژئوممبران و تهیه پلان نوبت به مشخص نمودن محل احداث استخر بروی زمین است که این کار بسیار ساده میباشدو با گچ‌ریزی ابعاد  و محدوده استخر را معلوم می‌کنیم.
برای مهار ورق لازم است یک ترانشه (کانال کوچک) در کنار استخر آب ایجاد شود.


عملیات خاک‌برداری و خاک‌ریزی

زمان‌برترین قسمت احداث استخر ژئوممبران، این عملیات می‌باشد که بستگی به فصل، هزینه و زمان آن متغیر می‌باشد. به‌طورکلی عملیات خاکی جهت احداث استخر ژئوممبران به شرح ذیل می‌باشد:

  1. خاکبرداری و خاکریزی در محل تعیین شده با دیوار شیب دار

  2. حفر کردن کانال و ترانشه دورتادور استخر برای مهار کردن ورق

  3. حفر کردن کانال خروج آب در استخر

  4. انتقال خاک برداشته‌شده به سایر نقاط


بسترسازی استخر ژئوممبران

بسترسازی در استخرهای ژئوممبران از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است زیرا در حفظ سلامت و طول عمر ورق نقش بسزائی دارد و باعث کاهش مصرف ورق می‌باشد. این بسترسازی به‌وسیله خاک نرم است که ممکن در بعضی مکان‌های خاص به علت خاک نرم و یا سست بود خاک نیاز به بستری سازی دیگری نیز می‌باشد. که پیشنهاد می‌شود از ورق ژئوتکستایل استفاده شود. ولی برای استخرهای بسیار عمیق استفاده از این ورق الزامی و ضروری می‌باشد. استفاده از ژئوتکستایل برای تمامی استخرهای ژئوممبران توصیه می‌شود.

بستر استخر ژئوممبران بایستی عاری از هرگونه ناهمواری در دیواره و کف باشد و سطح آن فاقد سنگ‌ریزه و هرگونه جسم تیز باشد و برای جلوگیری از هدر رفت ورق و صرفه‌جویی در آن ابعاد استخر و طول شیب دیواره‌ها باید به‌طور دقیق پیاده شده باشد.


خصوصیات کلی در محل اجرای ژئوممبران به عبارت زیر است:

فاقد رطوبت: به دلیل اینکه ورق‌های مجاور با جوش حرارتی به هم متصل می‌شوند، وجود رطوبت باعث اختلاف دما در فرایند جوشکاری می‌شود. لذا بهتر از فاقد  رطوبت باشد.

صاف و هموار بودن بستر:  ناهمواری باعث می‌شود که ورق در کف و دیواره‌های استخر به خوبی منطبق نگردد و به دلیل نیروی کششی زیادی که به ورق وارد می‌شود احتمال پاره شدن آن نیز وجود دارد.

عاری از تیز گوشه: وجود ریشه گیاه، سنگ، و سایر اجسام نوک‌تیزی که باعث آسیب رسیدن به ورق می‌شود موجب سوراخ شدن ورق بر اثر فشار آب می‌گردد.


خاک‌برداری:

خاک‌برداری شامل چند بخش می‌باشد:

  1. آماده‌سازی دیواره‌ها: بهتر است دیواره‌ها به‌صورت سینه مرغی باشد بهترین زاویه ۴۵ تا ۶۰ درجه می‌باشد. در دیوارها می‌توان با استفاده از پشت بیل لودر و غلتک دستی به تراکم مطلوب رسید.

  2. آماده‌سازی کف استخر: تراکم کف استخر حداقل باید دارای ۹۰ درصد باشد که این تراکم معمولاً در اثر رفت‌وآمد ماشین‌آلات صورت می‌گیرد.

  3. آماده‌سازی نهایی دیواره‌ها و کف: خاک دیواره‌ها باید کاملاً نرم هموار باشد و فرورفتگی‌های دیواره و کف را با ملات کاه‌گل یا ماسه و سیمان و… ترمیم گردد.

کف استخر بایستی کاملاً هموار باشد. به این منظور می‌توان خاک نقاط مرتفع در کف یا دیواره‌ها را برداشت و در مناطق پست ریخت و کوبید و سپس کل سطح را تسطیح نمود.


ایجاد ترانشه گیردار:

برای گیردار کردن ورق و تثبیت آن رو سطح دیواره‌ها لازم است ترانشه (کانال) به فاصله حداقل یک متر زیر شیب با عمق ۶۰ سانتی‌متر و عرض ۳۰ سانتی‌متر حدوداً در دور گودال استخر حفر شود.

لوله‌گذاری استخر (جهت ورود، خروج و سرریز آب)
یک استخر ژئوممبران بایستی دارای سه سیستم لوله‌گذاری برای ورود و خروج و نیز سرریز آب باشد. جنس لوله‌هایی که باید در استخر کار شود باید از جنس پلی‌اتیلن استاندارد بوده و با نظر کارشناس فنی و طبق نقشه و اطلاعات جمع‌آوری‌شده باشد. در لوله‌گذاری باید به مسائل زیر توجه کرد:

  • لوله ورودی باید در محل خود تثبیت و محکم شود.

  • لوله خروجی بایستی بسته به روش برداشت آب از استخر چگونه باشد محل قرار گیری لوله خروجی متفاوت است که معمولاً به‌صورت سیفونی نصب می‌گردد.

  • لوله سرریز نیز بایستی حداقل ۳۰ سانتی‌متر از لبه استخر پائین قرار بگیرد. این لوله معمولاً از جنس پلی‌اتیلن با قطر بالا (۲۵۰ میلی‌متر و بالاتر) انتخاب می‌شود.



آب‌گیری استخر ژئوممبران

در این مرحله بایستی به نکات ذیل توجه داشت:

  1. نصب فنس در پیرامون استخر قبل از آبگیری

  2. کنترل و انجام تست‌های لازم جهت اطمینان از جوش ژئوممبران

  3. آبگیری به ارتفاع ۳۰ سانتی‌متر جهت تست

  4. آبگیری در چند مرحله مجزا برای تست نهایی

 

شما می توانید با پر کردن فرم زیر اقدام به انتشار مطلب به نام خود کنید و به معرفی خود بپردازید

ارسال نظر