طلای ثامن
نوشته‌های تازه
ما را دنبال کنید
تلگرام

در یک تعریف کلی باید گفت هرس  Pruning عبارت است از قطع کامل یا جزئی قسمت های مختلف گیاه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت مسیر رشد و باروری گیاه.
از مزایای هرس می توان به حذف شاخه های ناخواسته بدشکل نابجا، خشک و آلوده به بیماری ها، توزیع مناسب شاخه ها در کلیه جهات به گونه ای که هوا و نور به میزان کافی در تاج درخت نفوذ کند، ایجاد تعادل بین اندام های رویشی و سیستم ریشه، متعادل کردن بار میوه در درخت و جلوگیری از سال آوری، دادن فرم و اسکلت مناسب به درخت، شکل سازی وفرم دادن به گیاهان زینتی نظیر انواع سروها، شمشادهاو… اشاره کرد.

 ✅فواید انجام هرس در درختان میوه:

شروع باردهی:

هسته دارهایی که روی شاخه ها ی یک ساله بار می دهند، براثر هرس، شاخه های بارده بلند فراوانی می سازند که بسیار قوی و با ارزش هستند.
تناوب باردهی:
برای نمونه با انجام هرس تنک شدید،تناوب باردهی تقویت می شود.چنانچه هرس پیش از سالی که محصول آن عادی است،انجام شود،تناوب باردهی تغییر می کند و سال باردهی به سال بدون محصول تبدیل می گردد.
مدت باردهی:
طول دوره باردهی با هرس رابطه مستقیم دارد،درختانی که هرس نمی شوند،نه فقط خیلی زود به بار می نشینند،بلکه خیلی زود از بار دادن خسته می شونداین امر در مورد کلیه درختان کم رشد صدق می کند.هرس مرتب درختان بر طول دوره باردهی می افزاید.ولی جوان کردن به موقع شاخه های بارده و تقویت قدرت شاخه دهی درخت نتایجی نیکوتر خواهد داشت.
میزان محصول و درشتی میوه ها:
هرس به ویژه هری باردهی بر میزان محصول و درشتی میوه ها تاثیر می گذارد یکی از هدفهای کلی به اصطلاح جوان کردن شاخه های بارده ،بهبود کیفیت میوه ها است،زیرا با افزایش تعداد میوه ها از درشتی آن ها کاسته می شود.بنابراین با کوتاه نگه داشتن شاخه های جانبی می توان به آسانی بر درشتی میوه هایی که روی شاخه های قوی تر قرار گرفته اند افزود.
کیفیت میوه ها:
هرس صحیح سبب می شود که نور کافی به قسمتهای مختلف درخت از جمله میوه ها برسد.رسیدن نور کافی برای خوشرنگ شدن میوه ها که باعث افزایش بازار پسندی محصول می شود،اهمیت فراوانی دارد. شاخه بندی مناسب و نفوذ نور کافی به داخل تاج به خوشرنگ شدن میوه ها،کمک فراوانی می کند .همین اقدامات مقدار ویتامین ث موجود در میوه ها را نیز بالا می برد.
اثر ازت:
اثر ازت در رابطه با هرس بسیار قابل توجه است.نتیجه اثر متقابل ازت و هرس نیز ممکن است برای درخت سودمند یا زیان آور باشد.برای نمونه دادن به موقع کود ازته پس از هرس قدرت جوانه زدن را تقویت می کند.در مقابل اثر کود ازته با انجام هرس به موقع ،بیشتر می شودو همچنین این اثر متقابل ممکن است علاوه بر افزایش قدرت رویشی به درشت تر شدن میوه ها نیز بیانجامد، به همین سبب می توان دادن کود ازته به درختان کم رشد را پیشنهاد کرد.
کاستن ماده تلقیح عوامل بیماری زا و جمعیت آفات:
ماده تلقیح عوامل بیماری زا و جمعیت آفات را می توان با انجام هرس تا حدی کاهش داد زیرا از این راه ساده، کانون ابتلا محو و یا محدود می شود.ساده ترین و قدیمی ترین پیشنهاد برای مبارزه با آفات و بیماریها در باغبانی ،این بود که (ببرید و بسوزانید)گرچه این توصیه از مدت ها پیش دیگر به تنهایی چاره ساز نیست ولی هنوز هم راهکاری موثر در مقابله با آفات و بیماریها به شمار می رود.البته مبارزه با بیماریهای ویروسی به وسیله هرس ممکن نیست.

زمان هرس:


بسته به نوع گیاه و هدف از هرس، این کار در دو موقع از سال انجام می شود:
۱٫ در هنگام استراحت و خواب گیاه که معمولاً در فصل سرد زمستان واقع شده و اصطلاحاً به هرس زمستانه و یا خشک معروف است.
۲٫ هرس سبز یا تابستانه، که در موقع فعال و سبز بودن گیاه (حتی گل یا میوه دار بودن) انجام میگیرد. قابل ذکر است که اصولاً هرس (در هر زمانی) باعث تأخیر در باروری نهال های جوان وکاهش محصول درختان بارور می گردد لذا در تمام انواع هرس، رعایت جانب اعتدال ضروری می باشد.

1⃣ هرس زمستانه معمولاً در اواخر فصل:
زمستان قبل از جوانه زنی درختان صورت می گیرد. در این زمان به علت متوقف یا کند شدن شیره نباتی، به گیاه آسیب کمتری وارد می شود و از آنجا که درخت فاقد برگ می باشد لذا کلیه قسمت های شاخه به راحتی قابل رویت بوده، تصمیم گیری برای انجام هرس، در این حالت راحت تر می باشد. فرم دهی و تربیت نهال در سال های اول کاشت و حذف شاخه های شکسته، مریض وآفت زده و هرس ریشه در زمستان (هرس خشک) می گیرد.

2⃣ هرس های سبز یا تابستانه:
این نوع هرس ها، گرچه همگی به نام تابستانه خوانده می شوند ولی در عمل بر حسب نوع، می توان آنها را از اول بهار تا اواخر تابستان انجام داد. مهمترین هرس های تابستانه عبارتند از: حذف گل ها و میوه های اضافی که تنک کردن ⁣Thinning نامیده می شود، ایجاد زخم بر روی پوست ساقه، حذف نرک هاو پاجوش ها، بریدن قسمت های انتهائی شاخه های سریع الرشد، هرس بوته های زینتی به منظور حاشیه سازی و ایجاد اشکال تزئینی، حذف شاخه ها و گلهای خشک گیاهان زینتی و بالاخره هرس برگ

روشهای تربیت نهال:

شکل هرمی:
در این روش عملاً سربرداری انجام نمیشود. سه تا پنج شاخه جانبی را که در جهات مختلف درخت باشد،انتخاب و از یک سوم انتهایی قطع میشوند. بعدها این شاخهها بازوهای اصلی درخت را تشکیل میدهند.در سالهای بعد نیز هرس تنها به حذف شاخه های فرعی اضافی و شاخه های پایین تنه محدود می شود .
این روش عمدتا برای درختان زینتی و غیر مثمر مانند چنار و تبریزی به کار میرود. درختان تربیت شده دارای ارتفاع نسبتا زیاد هستند، لذا برای درختان میوه که روی پایه های بذری پیوند شدهاند، مناسب نیست، زیرا ارتفاع زیاد درخت عملیات باغبانی را مشکل میکند، ولی وقتی ارقام روی پایه های پاکوتاه پیوند شده باشند،می توان از این روش برای تربیت درخت استفاده کرد، زیرا درختان پیوند شده روی پایه های پاکوتاه ارتفاع زیادی پیدا نمیکنند. به عنوان مثال فرم تربیت هرمی برای درختان سیب و گلابی پیوند شده روی پایه های پاکوتاه به کار میرود.
فرم اسپیندل که مشابه این روش است برای درختان میوه دانه دار (سیب و گلابی) و هسته دار (گیلاس و آلو) مناسب است. تفاوت فرم اسپیندل با روش هرمی در این است که در فرم اسپیندل به درخت اجازه داده نمی شود که از ارتفاع مشخصی (معمولا ارتفاع سه متر) بلندتر شود و هر سال رشد آن کنترل میشود. به این منظور، شاخه مرکزی از کنار شاخهای ضعیف هرس میشود تا ارتفاع درخت کنترل شود

تربیت نهال شکل هرمی
تربیت نهال شکل هرمی

شکل شلجمی:

این شکل بیشتر در میوه کاری و برای محدود کردن ارتفاع درخت و گسترده نمودن تاج آن در درختانی مانند گلابی، بعضی از انواع سیب مانند رد دلیشز، همچنین در زردآلو، آلو، بادام، گردو، خرمالو، پسته و غیره به کارمی رود. در این روش نهال پس از اینکه از ارتفاع ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر سربرداری شد، در سال بعد تولید تعدادی شاخه فرعی میکند که در زمستان تعدادی از آن ها را که از رشد چند جوانه بالایی حاصل شده و زاویه بسته و رشد عمودی دارند حذف و از بین بقیه سه تاپنج شاخه را که با تنه زاویه نزدیک ۵۴ تا ۶۰ درجه داشته و در اطراف تنه اصلی واقع شده و با یکدیگر ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر فاصله عمودی داشته باشند به عنوان شاخه های اصلی درخت آینده انتخاب کرده و بقیه از ته قطع می شوند.

درخت تربیت شده به فرم شلجمی
درخت تربیت شده به فرم شلجمی قبل و بعد هرس

در این شکل تربیت هیچ شاخهای مداوماً حالت پیشاهنگ بهخود نخواهد گرفت و بهمجرد اینکه شاخهای بردیگران مسلط و قطر آن در محل اتصال به محور مرکزی از یکدوم محور مرکزی بیش تر شد، باید آن شاخه را قطع و نقش پیشاهنگ را به شاخه دیگری واگذار کرد. این طرز تربیت باعث میشود که درخت در تمام جوانب خود دارای شاخه های قوی شود و شاخه ها بتوانند محصول زیادی تولید کرده در برابر وزن آن و نیز فشارهای خارجی به راحتی مقاومت کنند

شکل جامی(مرکز باز):

در این فرم تربیت به هیچ شاخهایی اجازه داده نمیشود که حالت پیشآهنگ به خود بگیرد. سربرداری ازارتفاع ۷۵ تا ۱۰۰ سانتیمتری انجام می شود و سه تا پنج شاخه اصلی با فاصله ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر از یکدیگرنگه داشته می شود

شاخه های اصلی پس از این که رشد کردند و قطور شدند فواصل بین را پر خواهند کرد و چنین بهنظر خواهند آمد که همگی از انتهای تنه منشعب شده اند. هدف از این روش تربیت، داشتن درختان با تاج پهن می باشدکه مرکز آن باز است. یک تنه کوتاه به ارتفاع حدود ۵۰ سانتیمتر و تعداد ۳تا ۵ شاخه که از مرکز درخت منشاءمی گیرند، شکل کلی درختان را ایجاد میکنند. این سیستم تربیت مناسب درختان سیب نیست.
شکل جامی بیشتر برای هلو و آلوی ژاپنی و گاهی اوقات برای بعضی از ارقام بادام بکار میرود. با این حال به دلیل باز بودن مرکز تاج، مقدار محصول در هر درخت کمتر از سایر سیستمها خواهد بود. حسن این شکل باز بودن قسمت مرکزی تاج و نفوذ نور کافی بهداخل آن میباشد. مهمترین عیب این روش آن است که محل اتصال شاخه های اصلی بهتنه بهدلیل تراکم آنها نسبتاً ضعیف است و همیشه این خطر وجود دارد که در اثر وزن میوه و فشار ناشی از برف و یخ زمستانه، تنه یک یا چند شکاف از وسط بر دارد و درخت از بین برود. به طور کلی در زمان هرس برشها باید بهدرستی انجام شوند و برشهای بزرگ باید با چسب باغبانی پوشانده شوند. لازم به ذکر است که این روش تربیت برای مناطقی که نور کمی دارند قابل توصیه است، زیرا درمناطق مرتفع و در شرایط با نور زیاد، درخت دچار آفتاب سوختگی می شود

 
منبع:

ترویج کشاورزی ، سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان

شما می توانید با پر کردن فرم زیر اقدام به انتشار مطلب به نام خود کنید و به معرفی خود بپردازید

ارسال نظر